حسن آباد

سید مهدی طباطبائی طراح

تاریخچه میدان حسن آباد تهران ؛ پیش از ساخت این میدان تاریخی، باغ بزرگی در این منطقه وجود داشت که از املاک میرزا یوسف آشتیانی بود. پس از گسترش یافتن تهران، او آن منطقه را به نام پسرش، حسن، «حسن آباد» نامگذاری کرد. پس از درگذشت میرزا یوسف آشتیانی، ورثه این ملک را تکه تکه کرده و به فروش رساندند به گونه ای که در دل محله مسکونی حسن آباد تنها دو چهارراه از آن باقی ماند. تا پیش از طرح گسترش تهران این منطقه چهارراهی کوچک باقی ماند که در ناحیه شمال غرب آن روزهای تهران قرار گرفته بود. گذرگاه های این محله نیز به مانند دیگر گذرگاه های تهران قدیم کم عرض و پیچ در پیچ بود. پس از تغییر سلطنت از قاجار به پهلوی، یکی از کارهای رضاشاه مدرنیزاسیون در تهران بود. برای همین منظور یکی از افسران خود یعنی سرتیپ کریم آقا بوذرجمهری را برای اصلاح و بازسازی تهران به ریاست شهرداری برگمارد. در زمان بوذرجمهری بود که چهارراه حسن آباد به میدانی دایره ای شکل به شعاع ۴۵ متر و مساحت حدود ۶۵۰۰ متر بنا تبدیل شد و در سال ۱۳۰۹ به بهره برداری رسید.با ساخت ساختمان های گنبدی پیرامون این محله به هشت گنبد معروف شد. میدانی که به مناسبت هشت گنبد فلزی مدورش آن را چهارراه هشت گنبد می گفتند.امروز نیز گوشه باختری میدان، روی کاشی فیروزه ای نام یکی از فروشگاه ها به نام «تیمچه هشت گنبد» نوشته شده است. از آن جایی که میدان با چهار بنای قرینه و هشت گنبد در چهار سوی میدان ساخته شده، میدان به «هشت گنبد» نامدار گشت؛ زمانی هم به میدان «پهلوی» و پس از سال ۵۷، میدان «حسن آباد» نامیده شد. این میدان در سال های پیش از ۱۳۰۹ تنها یک چهارراه کوچک و محدود در محل تقاطع خیابان سپه و خیابان شاهپور بود. وزیر عدلیه وقت برای ایجاد حسن آباد بزرگ بخش بزرگی از خانه ها و مغازه های نزدیک به چهارراه را ویران کرد تا از میان ویرانه های آن میدان حسن آباد را بسازند. چند دهه بعد به کوشش دکتر مهدی ملک زاده، فرزند ملک المتکلمین این میدان به نام او شد و تندیسی از ملک المتکلمین در این میدان نصب شد. در پی بازسازی بناهای این میدان، یکی از ساختمان های گنبدی میدان هشت گنبد (حسن آباد) در اوایل دهه ۱۳۵۰، تخریب شد تا به جای آن ساختمان چند طبقه شعبه بانک ملی با نمای شیشه ای در ضلع جنوب شرقی آن ساخته شود. با این ویرانی و آسیب به چهره میدان، قرینگی و یکپارچگی میدان از بین رفت. در سال ۱۳۸۰ و در پی بازسازی و مرمت دوباره میدان، شهرداری منطقه ۱۲ تهران، سازه ای نمایشی شبیه همان ساختمان گنبدی ویران شده قرینه ساختمان های دیگر میدان را به صورت دیواره و پوسته شماتیکی روی نمای ساختمان مدرن و شیشه ای بانک ملی بازسازی کرد تا یکپارچگی نمای میدان پاسداشته شود و تمامیت فضای معماری آن تا حدی بازگردد.

,,, ʕ•ᴥ•ʔ ,,,

ایستگاه متروی حسن آباد، یکی از ایستگاه های متروی تهران است که در میدان حسن آباد تهران واقع شده است. این ایستگاه با نام اختصاری L2 در خط دو مترو تهران قرار دارد. در مطالعات اولیه متروی تهران توسط شرکت فرانسوی سوفرتو ورودی های ایستگاه در داخل بدنه های تاریخی قرار داشت که امکان تخریب آن وجود داشت. در طرح ساماندهی میدان، همراه با بازسازی بدنه ها، ایجاد موزه آتش نشانی و زیرگذر سواره و تغییر نمای بانک ملی، طراحی ایستگاه حسن آباد نیز توسط مهندسین مشاور آمود انجام شده و ورودی های ایستگاه در هماهنگی با طرح مرمت میدان تاریخی با تغییراتی در داخل میدان جانمایی شده و کفسازی میدان سنگفرش گردید. همچنین با ایجاد زیرگذر سواره شمالی جنوبی خیابان حافظ، طرح ترافیکی میدان نیز در جهت آرام سازی سطح و امنیت بیشتر ورودی های ایستگاه انجام شد.