آتشکده هارپاک

𝑴𝒐𝒔𝒕𝒂𝒇𝒂

قدیمی ترین اثر تاریخی ابیانه، آتشکده ای محسوب می شود که مانند دیگر بناهای روستا در سراشیبی قرار گرفته است. آتشکده هارپاک در سابات یکی از گذرگاه های سرپوشیده روستای ابیانه قرار دارد. برخی محققان بر این باورند که این آتشکده در زمان هخامنشیان ساخته شده و در زمان ساسانیان به اوج شکوفایی خود رسیده است. در مسیر کوچه اصلی ابیانه که از دروازه بالا تا دروازه پایین امتداد دارد، چهارگذرگاه سرپوشیده وجود دارد که سبات (سابات) نامیده می شوند و اولین آن ها سباتی است که آتشکده در آن قرار دارد. نام این آتشکده در فهرست آثار ملی ایران نیز به چشم می خورد آتشکده هارپاک در ابیانه را نمونه ای از معابد زردشتی دانسته اند که در جوامع کوهستانی ساخته می شد. سه طبقه و چهارطاقی آتشکده ابیانه از تمامی جهات قابل مشاهده است. سنگ لاشه و گچ را می توان از جمله مصالح به کار رفته در احداث این بنا برشمرد. در بخش میانی آتشکده، آتشی روشن وجود داشت که مسیر کاروانیان را روشن می کرد و از احترام ویژه ای نزد مردم برخوردار بود. سوخت موردنیاز برای روشن نگاه داشتن این آتشکده از زغال سنگ هایی تامین می شد که به وفور در حوالی روستای ابیانه یافت می شود. هم اکنون تنها تالاری کوچک از آخرین طبقه این بنا باقی مانده است. طبقه ای مخصوص آداب مذهبی و سرسرایی که از سه جزء گنبدوار و چند قسمت دیگر تشکیل می شود، سایر بخش های آتشکده هارپاک را تشکیل داده اند.در گویش ابیانه «هِر» به معنی زیر و «پَک» به معنی پله است؛ اما به اعتقاد برخی این نام به هارپاک از چهره های بزرگ و برتر در تاریخ هخامنشی و ماد مربوط می شود. بااین همه، در هیچ نقطه ای از ایران آتشکده ای به این نام وجود ندارد. در هر حال، دلیل وجود داشتن این آتشکده با این نام در ابیانه را می توان پایبندی مردم این خطه به سنت هایشان دانست.

اینترنت آسیاتک مرکزی

از میان آتشکده های روستای ابیانه، تنها آتشکده هارپاک باقی مانده است. این آتشکده ها نمونه ای از معابد زرتشتی در مناطق کوهستانی بوده اند که مانند دیگر بناهای روستا در شیب دامنه قرار داشتند. کهن ترین اثر تاریخی ابیانه آتشکده هارپاک است که در گذرگاه اصلی محله بنا شده. این بنا به صورت چهارطاقی و با استفاده از گچ و سنگ لاشه ساخته شده. در وسط این آتشکده، آتش مقدس که آن را با ذغال سنگ روشن نگه می داشتند، شعله ور بوده است. آتشکده هارپاک به دلیل معماری و شکل خاصی که داشته از هر طرف آبادی قابل رویت بوده است.